پروكوپيوس ( مترجم : محمد سعيدى )

48

جنگهاى ايران و روم ( فارسى )

از آنجا رفته بودند سنجيدند متوجه شدند كه بيش از هفت روز ديگر آذوقه در شهر باقى نمانده است و اين نيز بواسطهء آن بود كه « گلون » و پسرش با نهايت صرفه‌جوئى و امساك آذوقهء موجود را مصرف مىكردند و در طول تمام اين مدت ايرانيها خيلى كمتر از ميزان معمولى خويش غذا صرف نموده بودند . روميهائى هم كه در شهر اقامت داشتند از حيث معيشت و آذوقه در در عسرت فوق العاده بودند ، بطورى كه نخست به خوردن چيزهاى حرام و ناپاك پرداخته و عاقبت هم از شدت استيصال شروع به خوردن گوشت و خون يكديگر كرده بودند . خلاصه سرداران دانستند كه ايرانىها ايشان را فريب داده‌اند و از فرط خشم شروع به ملامت سربازان خويش نمودند كه چرا بيش از آن استقامت نورزيده و فرمان فرمانده‌هاى خود را تمكين نكرده بودند و در عوض آنكه تمام ايرانيها را با پسر « گلون » اسير نمايند و شهر را نيز به زور شمشير متصرف شوند ، لكهء بدنامى بر خود گذاردند و پول رومى را به دست بيگانگان دادند و شهر « آمد » را از ايرانىها خريدند . پس از اين واقعه ايرانيها چون سرگرم كشمكش با هياطله بودند . پيمان صلح هفت ساله با روميان بستند و قشون هر دو طرف به سرزمين خويش بازگشتند پيمان مذكور به دستيارى « سيليو » سابق الذكر و سردار ايرانى موسوم به « اسپهبد » منعقد گرديد . اين بود تفصيل شروع جنگ ميان ايران و روم و طرز پايان يافتن آن . اينك به شرح وقايعى مىپردازم كه مربوط است به دروازه‌هاى خزر . 10 [ جنگ قباد با هياطله و تصرف قلعه‌هاى اسكندر و نگرانى او از شهرك سازى روميان در كنار مرزها ] رشته جبال « توروس » « 1 » در « سيليسيا » « 2 » شروع شده ، ابتدا از « كاپادوكيا » « 3 » و ارمنستان و سرزمين موسوم به « ارمنستان ايران » « 4 » و بعد از « آلبانيا » و « ايبرى » « 5 » و ساير ممالك اينحدود چه آنهائى كه مستقلند و چه آنهائى كه زير تسلط ايران هستند ، عبور مىكند زيرا طول

--> ( 1 ) - Taurus ( 2 ) - Cilicia ( 3 ) - Capadocia ( 4 ) - Persarmenia ( 5 ) - Iberia